Retinol (witamina A)
INCI: Retinol
Pochodna witaminy A stosowana w kosmetykach przeciw oznakom starzenia; w badaniach konkretnych formuł poprawiała wygląd drobnych zmarszczek. Zaczynaj stopniowo, stosuj filtr. Odradzany w ciąży i przy karmieniu.
Co to jest retinol?
Retinol to forma witaminy A, najpopularniejszy składnik kremów przeciw oznakom starzenia skóry. W skórze zamienia się w kwas retinowy - substancję czynną leków na receptę (np. tretynoiny), ale w kosmetyku działa łagodniej i słabiej.
W UE retinol, octan retinylu i palmitynian retinylu mogą być w kosmetykach (poza balsamami do ciała) w stężeniu najwyżej 0,3% w przeliczeniu na retinol, a na opakowaniu musi być ostrzeżenie „Zawiera witaminę A. Przed użyciem należy uwzględnić jej dzienne spożycie”. Pokrewne składniki to m.in. retinal oraz estry retinylu (palmitynian, propionian) - ich działanie zależy też od stężenia i formuły, a badań konkretnych kosmetyków jest mało.
Na co działa retinol w kremie?
Siła dowodów: mocne - spójne badania u ludzi lub wytyczne; umiarkowane - są badania u ludzi, ale nieliczne; słabe - małe badania, dane pośrednie albo badania producenta. „Słabe” nie znaczy „nie działa”.
Jędrność dowody umiarkowane
W metaanalizie 22 badań retinol zmniejszał drobne zmarszczki, ale nie głębokie. Przeglądy oceniają dowody różnie: jeden uznaje je za dobre, inny zwraca uwagę, że w 4 z 9 badań kosmetyków z retinolem nie było różnicy wobec kremu bez niego, a pozostałe miały błędy metodyczne.
Źródła (3)
- Evidence for the Efficacy of Over-the-counter Vitamin A Cosmetic Products in the Improvement of Facial Skin Aging: A Systematic Review (Spierings NMK. J Clin Aesthet Dermatol 14(9):33-40), 2021
- Cosmeceuticals for antiaging: a systematic review of safety and efficacy (Lau M i in. Arch Dermatol Res 316(5):173), 2024
- Comparative efficacy of topical interventions for facial photoaging: a network meta-analysis (Lin L i in. Sci Rep 15(1):26889), 2025
Gładkość dowody słabe
Badania dotyczą głównie zmarszczek, gładkości nie oceniano osobno. Przegląd kosmetyków z witaminą A znalazł słabe dowody łagodnego efektu na oznaki starzenia.
Wyrównany koloryt dowody słabe
W metaanalizie 16 badań wynik dla przebarwień był niepewny - wyraźny efekt miała tylko tretynoina, czyli lek na receptę, nie retinol.
Jak stosować krem z retinolem?
Zacznij od nakładania kremu 2-3 razy w tygodniu wieczorem, na suchą skórę, i zwiększaj częstotliwość, jeśli skóra dobrze to znosi. W dzień stosuj krem z filtrem. Na początku nie łącz retinolu w tym samym czasie z kwasami złuszczającymi. Efekty ocenia się po kilku miesiącach regularnego stosowania.
Na co uważać?
Na początku retinol często wywołuje suchość, łuszczenie, pieczenie i zaczerwienienie. Jeśli reakcja jest silna, przerwij stosowanie, a gdy nie mija - skonsultuj się z lekarzem. Retinolu nie stosuj na podrażnioną skórę, a przy lekach na skórę (zwłaszcza z retinoidami) - tylko po rozmowie z lekarzem.
W jakich kremach jest retinol?
W naszej bazie 19 kremów do twarzy ma retinol w składzie. Przykłady od najtańszych:
- SKIN627 Youth Boost, odmładzający krem na noc z retinolem i niacynamidem, 50 g
- Miraculum Retinol Age-Synergy, krem do twarzy z 0,1% retinolem, na noc, 50 ml
- Miraculum Retinol Age-Synergy, krem do twarzy z 0,05% retinolem, na noc, 50 ml
- Novaclear Collagen, krem ujędrniający na dzień, 50 ml
- Sylveco Dermo Przeciw zmarszczkom, krem wygładzający na noc, 50 ml
Ceny z dnia sprawdzenia w sklepie internetowym, mogły się zmienić. Obecność składnika nie znaczy, że krem pasuje do każdej skóry.
Najczęstsze pytania
Czy retinol można stosować w ciąży?
Nie. Retinolu i innych retinoidów nie stosuje się w ciąży ani przy jej planowaniu, dlatego nasz test w ciąży wyklucza kremy z retinolem i jego pochodnymi. Jeśli krem z retinolem był stosowany przed odkryciem ciąży, warto powiedzieć o tym lekarzowi.
Czy retinol można stosować przy karmieniu piersią?
Dane o kosmetykach z retinolem przy karmieniu są ograniczone, a zalecenia zależą od konkretnej substancji. Nasz test ostrożnościowo wyklucza retinoidy także przy karmieniu. W sprawie konkretnego produktu skonsultuj się z lekarzem i unikaj kontaktu dziecka z posmarowaną skórą.
Retinol na dzień czy na noc?
Zwykle na noc, bo retinol jest wrażliwy na światło i może się rozkładać. W trakcie stosowania ważna jest też ochrona przed słońcem, zwłaszcza gdy skóra jest podrażniona.
Retinol czy bakuchiol?
Bakuchiol bywa nazywany roślinną alternatywą retinolu. Ma jednak dużo słabsze dowody: jedno małe badanie bez porównania z kremem bez składnika aktywnego. W tym badaniu osoby stosujące retinol częściej zgłaszały łuszczenie i pieczenie.
Jakie stężenie retinolu wybrać?
Na start niższe. W UE kosmetyki do twarzy mogą mieć najwyżej 0,3% (w przeliczeniu na retinol). Wyższe stężenie częściej podrażnia, a stężenie na opakowaniu nie zawsze jest podane.
Inne źródła (1)
Informacje edukacyjne o składnikach kosmetyków. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty.