Pantenol (prowitamina B5)
INCI: Panthenol, inne zapisy: Panthenol (Pantenol)
Prowitamina B5: wiąże wodę, stosowana w kremach do skóry suchej i podrażnionej. Zwykle dobrze tolerowany.
Co to jest pantenol?
Pantenol to prowitamina B5 - w skórze zamienia się w kwas pantotenowy. W składzie występuje jako Panthenol lub D-Panthenol (dekspantenol). Wiąże wodę i jest składnikiem wielu kremów do skóry suchej, podrażnionej i po zabiegach.
Jest zwykle dobrze tolerowany, dlatego często trafia do kosmetyków dla skóry wrażliwej i dla dzieci.
Na co działa pantenol w kremie?
Siła dowodów: mocne - spójne badania u ludzi lub wytyczne; umiarkowane - są badania u ludzi, ale nieliczne; słabe - małe badania, dane pośrednie albo badania producenta. „Słabe” nie znaczy „nie działa”.
Nawilżenie dowody umiarkowane
Badania z kremem bez pantenolu pokazują lepsze nawilżenie i mniejszą utratę wody przez skórę. Są jednak małe i krótkie, prowadzone głównie na przedramionach, i nie ma ich przeglądu systematycznego.
Źródła (7)
- Effect of topically applied dexpanthenol on epidermal barrier function and stratum corneum hydration. Results of a human in vivo study (Gehring W, Gloor M. Arzneimittelforschung 50(7):659-663), 2000
- Topical use of dexpanthenol in skin disorders (Ebner F i in. Am J Clin Dermatol 3(6):427-433), 2002
- Skin moisturizing effects of panthenol-based formulations (Camargo FB Jr, Gaspar LR, Maia Campos PM. J Cosmet Sci 62(4):361-370), 2011
- A new topical panthenol-containing emollient: Results from two randomized controlled studies assessing its skin moisturization and barrier restoration potential, and the effect on skin microflora (Stettler H i in. J Dermatolog Treat 28(2):173-180), 2017 - badanie producenta
- Topical use of dexpanthenol: a 70th anniversary article (Proksch E i in. J Dermatolog Treat 28(8):766-773), 2017 - badanie producenta
- In vivo efficacy and properties of semisolid formulations containing panthenol (Pavlačková J i in. J Cosmet Dermatol 18(1):346-354), 2019
- Diagnosis and treatment of xerosis cutis - a position paper (Augustin M i in. J Dtsch Dermatol Ges 17 Suppl 7:3-33), 2019
Mniej podrażnień dowody słabe
Jedno badanie pokazało mniej zaczerwienienia po podrażnieniu wywołanym w badaniu, ale dwa inne nie wykazały korzyści (zaczerwienienie po UV i po radioterapii). Pozostałe pozytywne wyniki dotyczą kremów z kilkoma składnikami, więc nie da się ich przypisać samemu pantenolowi.
Źródła (6)
- Skin treatment with bepanthen cream versus no cream during radiotherapy - a randomized controlled trial (Løkkevik E i in. Acta Oncol 35(8):1021-1026), 1996
- Dexpanthenol enhances skin barrier repair and reduces inflammation after sodium lauryl sulphate-induced irritation (Proksch E, Nissen HP. J Dermatolog Treat 13(4):173-178), 2002
- Determination of the Influence of the Antiphlogistic Ingredients Panthenol and Bisabolol on the SPF Value in vivo (Werner M i in. Skin Pharmacol Physiol 30(6):284-291), 2017
- Efficacy and safety of a cream containing panthenol, prebiotics, and probiotic lysate for improving sensitive skin symptoms (Zhang X i in. Skin Res Technol 30(1):e13540), 2024 - badanie producenta
- Evaluation of the Efficacy and Safety of a Panthenol-Enriched Mask for Skin Barrier Recovery After Facial Laser Treatment: Results of a Double-Blind Randomized Controlled Study (Gao M i in. J Cosmet Dermatol 24(7):e70223), 2025 - badanie producenta
- Effectiveness and Safety of a Moisturizer Containing Centella Asiatica Extract, Ceramide NP, and Panthenol for Erythema and Skin Barrier in Erythematotelangiectatic Rosacea: A Randomized Controlled Trial Study (Jiang X i in. Skin Res Technol 32(10):e70396), 2026 - badanie producenta
Jak stosować krem z pantenolem?
Krem z pantenolem możesz stosować rano i wieczorem. Często wybiera się go przy suchej, ściągniętej skórze i po czynnikach, które ją podrażniają (np. wiatr, mróz).
Na co uważać?
Pantenol rzadko uczula, ale reakcje się zdarzają. Jeśli po kremie skóra piecze, swędzi lub pojawia się wysypka, przerwij stosowanie, a przy silnej lub powracającej reakcji skonsultuj się z lekarzem.
W jakich kremach jest pantenol?
W naszej bazie 170 kremów do twarzy ma pantenol w składzie. Przykłady od najtańszych:
- Ziaja Awokado, krem na dzień i na noc, cera sucha i zmęczona, 75 ml
- Ziaja barierowy krem do twarzy na zimę SPF 30, 50 ml
- Ziaja krem arganowy na dzień i na noc, do skóry bardzo suchej i podrażnionej, 75 ml
- Ziaja Jagody Acai, krem na twarz i szyję odżywczo-regenerujący, 50 ml
- Ziaja Jagody Acai, krem na dzień ochronno-łagodzący, SPF 10, 50 ml
Ceny z dnia sprawdzenia w sklepie internetowym, mogły się zmienić. Obecność składnika nie znaczy, że krem pasuje do każdej skóry.
Najczęstsze pytania
Czy pantenol można stosować w ciąży?
Pantenol nie należy do składników, których nasz test unika w ciąży (jak retinoidy). Brakuje badań kremów z pantenolem u kobiet w ciąży. Jeśli masz od lekarza zalecenia dotyczące pielęgnacji w ciąży lub przy karmieniu, kieruj się nimi.
Czy pantenol łagodzi podrażnienia?
Dowody są słabe: jedno badanie pokazało mniej zaczerwienienia, dwa inne nie. Pantenol lepiej udokumentowany jest przy nawilżeniu.
Pantenol a D-pantenol - czym się różnią?
D-pantenol (dekspantenol) to forma pantenolu, która w skórze zamienia się w kwas pantotenowy, czyli witaminę B5 - sam jest prowitaminą, nie witaminą. Pod nazwą Panthenol w składzie może być ta forma albo mieszanina form.
Informacje edukacyjne o składnikach kosmetyków. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty.