Niacynamid (witamina B3)
INCI: Niacinamide
Wyrównuje koloryt, ogranicza świecenie i wspiera barierę skóry. Zwykle dobrze tolerowany.
Co to jest niacynamid?
Niacynamid to rozpuszczalna w wodzie forma witaminy B3. W badaniach kosmetycznych sprawdzano jego wpływ m.in. na przebarwienia, sebum i barierę naskórka. Na skórze twarzy badano najczęściej kremy z 2%, 4% i 5% niacynamidu.
Wyższe stężenie nie gwarantuje lepszego efektu. W badaniach bezpieczeństwa niacynamid do 10% nie powodował szczypania, a do 5% podrażnień, ale tolerancja zależy też od całej formuły kremu i od samej skóry.
Na co działa niacynamid w kremie?
Siła dowodów: mocne - spójne badania u ludzi lub wytyczne; umiarkowane - są badania u ludzi, ale nieliczne; słabe - małe badania, dane pośrednie albo badania producenta. „Słabe” nie znaczy „nie działa”.
Wyrównany koloryt dowody umiarkowane
Najwięcej danych dotyczy kremów z 5% niacynamidu: w małych badaniach (18-50 osób) zmniejszały przebarwienia po 4-12 tygodniach bardziej niż ten sam krem bez niego. Te badania prowadził producent. W badaniu 27 osób z ostudą porównano 4% niacynamid z 4% hydrochinonem (lekiem) przez 8 tygodni, z filtrem: pomiary koloru skóry nie różniły się istotnie, dobry lub bardzo dobry efekt oceniono u 44% osób przy niacynamidzie i 55% przy hydrochinonie, a działania niepożądane u 18% i 29%. To nie dowodzi, że niacynamid działa tak samo jak lek.
Źródła (6)
- The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer (Hakozaki T i in. Br J Dermatol 147(1):20-31), 2002 - badanie producenta
- Topical niacinamide reduces yellowing, wrinkling, red blotchiness, and hyperpigmented spots in aging facial skin (Bissett DL i in. Int J Cosmet Sci 26(5):231-238), 2004 - badanie producenta
- Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance (Bissett DL i in. Dermatol Surg 31(7 Pt 2):860-865), 2005 - badanie producenta
- A Double-Blind, Randomized Clinical Trial of Niacinamide 4% versus Hydroquinone 4% in the Treatment of Melasma (Navarrete-Solís J i in. Dermatol Res Pract 2011:379173), 2011
- Topical niacinamide 4% and desonide 0.05% for treatment of axillary hyperpigmentation: a randomized, double-blind, placebo-controlled study (Castanedo-Cazares JP i in. Clin Cosmet Investig Dermatol 6:29-36), 2013
- Skincare ingredients recommended by cosmetic dermatologists: A Delphi consensus study (Alvarez GV i in. J Am Acad Dermatol 93(6):1509-1525), 2025
Mniej świecenia dowody umiarkowane
Krem z 2% niacynamidu zmieniał pomiary sebum na skórze twarzy w porównaniu z kremem bez niego, ale wyniki zależały od badanej grupy: u osób z Japonii zmniejszało się wydzielanie sebum, u osób rasy białej tylko ilość sebum na powierzchni skóry. Nie oceniano wprost, czy skóra mniej się świeci.
Blask dowody słabe
W badaniu producenta skóra miała mniej żółtawy, ziemisty odcień. To nie to samo co blask, a samo badanie było niewielkie.
Źródła (2)
- Topical niacinamide reduces yellowing, wrinkling, red blotchiness, and hyperpigmented spots in aging facial skin (Bissett DL i in. Int J Cosmet Sci 26(5):231-238), 2004 - badanie producenta
- Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance (Bissett DL i in. Dermatol Surg 31(7 Pt 2):860-865), 2005 - badanie producenta
Mniej wyprysków dowody słabe
W kilku badaniach żel z 4% niacynamidu porównywano z antybiotykiem na trądzik, bez grupy placebo. Przegląd Cochrane ocenił te dowody jako niskiej jakości, a wytyczne Amerykańskiej Akademii Dermatologii z 2024 roku nie wymieniają niacynamidu wśród zalecanych metod leczenia trądziku.
Źródła (4)
- Topical nicotinamide compared with clindamycin gel in the treatment of inflammatory acne vulgaris (Shalita AR i in. Int J Dermatol 34(6):434-437), 1995
- Topical 4% nicotinamide vs. 1% clindamycin in moderate inflammatory acne vulgaris (Khodaeiani E i in. Int J Dermatol 52(8):999-1004), 2013
- Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne (Liu H i in. Cochrane Database Syst Rev 5:CD011368), 2020
- Guidelines of care for the management of acne vulgaris (Reynolds RV i in. J Am Acad Dermatol 90(5):1006.e1-1006.e30), 2024
Nawilżenie dowody słabe
W badaniach laboratoryjnych niacynamid zwiększał wytwarzanie ceramidów, a w tym samym badaniu producenta nakładany na skórę zwiększał w niej ilość ceramidów i zmniejszał utratę wody przy suchej skórze. Inne badania dotyczyły balsamów z niacynamidem i gliceryną, więc nie da się oddzielić, ile daje sam niacynamid.
Źródła (2)
- Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier (Tanno O i in. Br J Dermatol 143(3):524-531), 2000 - badanie producenta
- Two randomized, controlled, comparative studies of the stratum corneum integrity benefits of two cosmetic niacinamide/glycerin body moisturizers vs. conventional body moisturizers (Christman JC i in. J Drugs Dermatol 11(1):22-29), 2012 - badanie producenta
Mniej zaczerwienień dowody słabe
Jedno badanie producenta pokazało mniej czerwonych plam w starzejącej się skórze. Przy trądziku różowatym badania są nieliczne i bez porównania z kremem bez niacynamidu.
Źródła (3)
- Topical niacinamide reduces yellowing, wrinkling, red blotchiness, and hyperpigmented spots in aging facial skin (Bissett DL i in. Int J Cosmet Sci 26(5):231-238), 2004 - badanie producenta
- Niacinamide-containing facial moisturizer improves skin barrier and benefits subjects with rosacea (Draelos ZD i in. Cutis 76(2):135-141), 2005 - badanie producenta
- Skincare ingredients recommended by cosmetic dermatologists: A Delphi consensus study (Alvarez GV i in. J Am Acad Dermatol 93(6):1509-1525), 2025
Jak stosować krem z niacynamidem?
Krem z niacynamidem możesz stosować rano i wieczorem. W badaniach przebarwień poprawę oceniano po 4-12 tygodniach regularnego stosowania - nie znaczy to, że każdy krem da efekt w tym czasie. Przy przebarwieniach ważna jest też codzienna ochrona przed słońcem, bo słońce może je nasilać i sprzyjać ich powrotowi.
Na co uważać?
W badaniach niacynamid był zwykle dobrze tolerowany, ale u niektórych osób może pojawić się pieczenie lub zaczerwienienie - po samym składniku albo po innych składnikach kremu. Jeśli tak się stanie, przerwij stosowanie. Przy silnej, utrzymującej się albo powracającej reakcji odstaw krem i skonsultuj się z lekarzem.
W jakich kremach jest niacynamid?
W naszej bazie 120 kremów do twarzy ma niacynamid w składzie. Przykłady od najtańszych:
- Soraya Beauty Rx, normalizujący krem wygładzający na dzień i na noc, 50 ml
- Ziaja Witamina C.B3 Niacynamid, krem glow na dzień SPF15, 50 ml
- Vis Plantis krem przeciwzmarszczkowy do twarzy z ostropestem, 50 ml
- Vis Plantis krem regenerujący do twarzy z awokado, 50 ml
- Mom & Who? normalizująco-nawilżający krem do twarzy, 50 ml
Ceny z dnia sprawdzenia w sklepie internetowym, mogły się zmienić. Obecność składnika nie znaczy, że krem pasuje do każdej skóry.
Najczęstsze pytania
Czy niacynamid można stosować w ciąży?
Brakuje badań, które bezpośrednio sprawdzałyby kremy z niacynamidem u kobiet w ciąży. Niacynamid nie należy do składników, których nasz test unika w ciąży (jak retinoidy). Jeśli masz od lekarza zalecenia dotyczące pielęgnacji w ciąży lub przy karmieniu, kieruj się nimi.
Czy niacynamid można łączyć z witaminą C?
Zwykle nie trzeba ich rozdzielać z obawy, że się wzajemnie „znoszą”. W badaniu krem z 10% niacynamidu i pochodną witaminy C był dobrze tolerowany, ale zgodność zależy od konkretnej formuły i postaci witaminy C. Jeśli pojawi się pieczenie lub zaczerwienienie, nakładaj je o różnych porach dnia albo odstaw produkt, który wywołuje reakcję.
Czy niacynamid pomaga na trądzik?
Dowody są ograniczone. Badano głównie żel z 4% niacynamidu, a jakość tych badań oceniono jako niską. Krem z niacynamidem nie zastąpi leczenia trądziku - przy nasilonych lub utrzymujących się zmianach warto pójść do dermatologa.
Jakie stężenie niacynamidu wybrać?
Na skórze twarzy najczęściej badano 2-5%. Wyższe stężenie nie gwarantuje lepszego efektu.
Inne źródła (2)
- Final report of the safety assessment of niacinamide and niacin (Cosmetic Ingredient Review, Int J Toxicol), 2005
- Efficacy and safety of nicotinamide 10%, associated with magnesium ascorbyl phosphate 5% and hyaluronic acid 5%, compared to hydroquinone 4% in women with facial melasma (Barbosa M i in., Clin Cosmet Investig Dermatol), 2024
Informacje edukacyjne o składnikach kosmetyków. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty.