Kwas azelainowy
INCI: Azelaic Acid
Pomaga przy wypryskach i przebarwieniach, łagodzi zaczerwienienia. W wyższych stężeniach może lekko szczypać.
Co to jest kwas azelainowy?
Kwas azelainowy to kwas występujący naturalnie m.in. w zbożach. W dermatologii stosuje się leki z 15% lub 20% kwasu azelainowego (na trądzik i trądzik różowaty), a kwas azelainowy trafia też do kosmetyków, w których stężenie bywa niższe albo niepodane.
Prawie wszystkie badania dotyczą właśnie leków 15-20%. W kremie kosmetycznym stężenie zwykle nie jest podane, dlatego w naszym doborze taki krem liczy się najwyżej jak składnik o umiarkowanych dowodach.
Na co działa kwas azelainowy w kremie?
Siła dowodów: mocne - spójne badania u ludzi lub wytyczne; umiarkowane - są badania u ludzi, ale nieliczne; słabe - małe badania, dane pośrednie albo badania producenta. „Słabe” nie znaczy „nie działa”.
Mniej wyprysków dowody mocne
Przy trądziku kwas azelainowy 20% działał lepiej niż podłoże w badaniach z placebo. Przegląd Cochrane ocenia go jako prawdopodobnie słabszy od nadtlenku benzoilu i podobny do tretynoiny (dowody umiarkowanej jakości), a wytyczne Amerykańskiej Akademii Dermatologii z 2024 roku warunkowo go zalecają. Dotyczy to leków, nie kosmetyków o nieznanym stężeniu.
Źródła (5)
- Clinical studies of 20% azelaic acid cream in the treatment of acne vulgaris. Comparison with vehicle and topical tretinoin (Katsambas A i in. Acta Derm Venereol Suppl 143:35-39), 1989
- Efficacy of topical azelaic acid gel in the treatment of mild-moderate acne vulgaris (Iraji F i in. Indian J Dermatol Venereol Leprol 73(2):94-96), 2007
- Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne (Liu H i in. Cochrane Database Syst Rev 5:CD011368), 2020
- A systematic review to evaluate the efficacy of azelaic acid in the management of acne, rosacea, melasma and skin aging (King S i in. J Cosmet Dermatol 22(10):2650-2662), 2023
- Guidelines of care for the management of acne vulgaris (Reynolds RV i in. J Am Acad Dermatol 90(5):1006.e1-1006.e30), 2024
Wyrównany koloryt dowody umiarkowane
Przy ostudzie i przebarwieniach 20% kwas azelainowy działał lepiej niż podłoże. W przeglądzie Cochrane był skuteczniejszy od 2% hydrochinonu, ale nie różnił się istotnie od 4% hydrochinonu. Autorzy przeglądu ocenili metodologię tych badań jako słabą.
Źródła (4)
- Azelaic acid 20% cream in the treatment of facial hyperpigmentation in darker-skinned patients (Lowe NJ i in. Clin Ther 20(5):945-959), 1998
- Systematic review of randomized controlled trials on interventions for melasma: an abridged Cochrane review (Jutley GS i in. J Am Acad Dermatol 70(2):369-373), 2014
- Azelaic Acid Versus Hydroquinone for Managing Patients With Melasma: Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials (Albzea W i in. Cureus 15(7):e41796), 2023
- A systematic review to evaluate the efficacy of azelaic acid in the management of acne, rosacea, melasma and skin aging (King S i in. J Cosmet Dermatol 22(10):2650-2662), 2023
Mniej zaczerwienień dowody umiarkowane
Przy trądziku różowatym przegląd Cochrane i metaanaliza pokazują mniej zaczerwienienia po 12 tygodniach stosowania leku 15-20% w porównaniu z placebo. Nie dotyczy to każdego zaczerwienienia ani kosmetyków o nieznanym stężeniu.
Źródła (2)
- Interventions for rosacea: abridged updated Cochrane systematic review including GRADE assessments (van Zuuren EJ, Fedorowicz Z. Br J Dermatol 173(3):651-662), 2015
- A systematic review to evaluate the efficacy of azelaic acid in the management of acne, rosacea, melasma and skin aging (King S i in. J Cosmet Dermatol 22(10):2650-2662), 2023
Jak stosować krem z kwasem azelainowym?
Kwas azelainowy stosuje się zwykle raz lub dwa razy dziennie na oczyszczoną skórę. Efekty przy trądziku i zaczerwienieniu ocenia się po kilku tygodniach (w badaniach - do 12 tygodni). Lek z kwasem azelainowym stosuj według ulotki i zaleceń lekarza.
Na co uważać?
Na początku kwas azelainowy często szczypie lub piecze, zwykle przejściowo. Przy silnej, utrzymującej się reakcji przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.
W jakich kremach jest kwas azelainowy?
W naszej bazie 3 kremy do twarzy mają kwas azelainowy w składzie. Przykłady od najtańszych:
- Solverx Rosacea, krem do twarzy, 50 ml
- Sylveco Dermo Przebarwienia, krem rozjaśniający do twarzy na noc, 50 ml
Ceny z dnia sprawdzenia w sklepie internetowym, mogły się zmienić. Obecność składnika nie znaczy, że krem pasuje do każdej skóry.
Najczęstsze pytania
Czy kwas azelainowy można stosować w ciąży?
Nasz test nie wyklucza kwasu azelainowego w ciąży. Przegląd dotyczący leczenia trądziku w ciąży wymienia miejscowy kwas azelainowy wśród podstawowych opcji, ale nie znaczy to, że każdy kosmetyk z nim działa jak badany lek. Lek stosuj zgodnie z ulotką i zaleceniami lekarza.
Kwas azelainowy w kremie a lek z apteki - czym się różnią?
Lek ma określone, wysokie stężenie (15-20%) i to jego dotyczą badania. W kosmetyku stężenie zwykle jest niższe i niepodane, więc nie można zakładać takiego samego działania.
Czy kwas azelainowy złuszcza skórę?
Działa łagodniej niż typowe kwasy złuszczające (AHA, BHA). Na początku może jednak wysuszać i szczypać.
Inne źródła (2)
Informacje edukacyjne o składnikach kosmetyków. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty.